Life of Dr. José Rizal

In full, JOSÉ PROTACIO RIZAL MERCADO Y ALONSO REALONDA (born 19 June 1861, Calamba, Philippines- died 30 December 1896, Manila, Philippines), patriot, physician and man of letters whose life and literary works were an inspiration to the Philippine nationalist movement.

Rizal was the son of a prosperous landowner and sugar planter of Chinese-Filipino descent on the island of Luzon. His mother, Teodora Alonso, one of the most highly educated women in the Philippines at that time, exerted a powerful influence on his intellectual development.

He was educated at the Ateneo de Manila and the University of Santo Tomas in Manila. In 1882, he went to study medicine and liberal arts at the University of Madrid. A brilliant student, he soon became the leader of the small community of Filipino students in Spain and committed himself to the reform of Spanish rule in his home country, though he never advocated Philippine independence. The chief enemy of reform, in his eyes, was not Spain, which was going through a profound revolution, but the Franciscan, Augustinian and Dominican friars who held the country in political and economic paralysis.

Rizal continued his medical studies in Paris and Heidelberg. In 1886, he published his first novel in Spanish, Noli Me Tangere, a passionate exposure of the evils of the friars rule, comparable in its effect to Harriet Beecher Stowe’s Uncle Tom’s Cabin. A sequel, El Filibusterismo, 1891, established his reputation as the leading spokesman of the Philippine reform movement. He annotated an edition in 1890 on Antonio Morga’s Sucesos de las Islas Filipinas, which showed that the native people of the Philippines had a long history before the coming of the Spaniards.

He became the leader of the Propaganda Movement, contributing numerous articles to its newspaper, La Solidaridad, published in Barcelona. Rizal’s political program, as expressed in the newspaper, included integration of the Philippines as a province of Spain, representation in the Cortes (the Spanish parliament), the replacement of the Spanish friars by the Filipino priests, freedom of assembly and expression, and equality of Filipinos and Spaniards before the law.

Against the advice of his parents and friends, Rizal returned to the Philippines in 1892. He found a nonviolent reform society, La Liga Filipina, in Manila, and was deported to Dapitan, in northwest Mindanao, an island south of the Philippines. He remained in exile for four years, doing scientific research and founding a school and hospital. In 1896, the Katipunan, a nationalist secret society, launched a revolt against Spain. Although he had no connections with that organization or any part in the insurrection, Rizal was arrested and tried for sedition by the military. Found guilty, he wa publicly executed by a firing squad in Manila. His martyrdom convinced Filipinos that there was no alternative to independence from Spain. On the eve of his execution, while confined in Fort Santiago, Rizal wrote Mi Ultimo Adios (”My Last Farewell”), a masterpiece of 19th-century Spanish verse.

Three Poems by Rizal

Sa Aking Mga Kabata
(This poem was written by Rizal when he was 8 years old)

Kapagka ang baya’y sadyang umiibig
Sa kanyang salitang kaloob ng langit,
Sanglang kalayaan nasa ring masapit
Katulad ng ibong nasa himpapawid.

Pagka’t ang salita’y isang kahatulan
Sa bayan, sa nayo’t mga kaharian,
At ang isang tao’y katulad, kabagay
Ng alin mang likha noong kalayaan.

Ang hindi magmahal sa kanyang salita
Mahigit sa hayop at malansang isda,
Kaya ang marapat pagyamaning kusa
Na tulad sa inang tunay na nagpala.

Ang wikang Tagalog tulad din sa Latin
Sa Ingles, Kastila at salitang anghel,
Sapagka’t ang Poong maalam tumingin
Ang siyang naggawad, nagbigay sa atin.

Ang salita nati’y huwad din sa iba
Na may alfabeto at sariling letra,
Na kaya nawala’y dinatnan ng sigwa
Ang lunday sa lawa noong dakong una.

A La Juventud Filipina

Alza su tersa frente,
Juventud Filipina, en este dia!
Luce resplandeciente
Tu rica gallardia,
Bella esperanza de la Patria Mia!

Vuela, genio grandioso,
Y les infunde noble pensamiento,
Que lance vigoroso,
Mas rapido que el viento,
Su mente virgen al glorioso asiento.

Baja con la luz grata
De las artes y ciencias a la arena,
Juventud, y desata
La pesada cadena
Que tu genio poetico encadena.

Ve que en la ardiente zona
Do moraron las sombras, el hispano
Esplendente corona,
Con pia sabia mano,
Ofrece al hijo de este suelo indiano.

Tu, que buscando subes,
En alas de tu rica fantasia,
Del Olimpo en las nubes
Tiernisima poesia
Mas sabrosa que nectar y ambrosia.

Tu, de celeste acento,
Melodioso rival Filomena,
Que en variado concento
En la noche serena
Disipas del mortal la amarga pena.

Tu que la pena dura
Animas al impulso de tu mente,
Y la memoria pura
Del genio refulgente
Eternizas con genio prepotente.

Y tu, que el vario encanto
De Febo, amado del divino Apeles,
Y de natura el manto
Con magicos pinceles
Trasladar al sencillo lienzo sueles.

Corred! que sacra llama
Del genio el lauro coronar espera,
Esparciendo la Fama
Con trompa pregonera
El nombre del mortal por la ancha espera.

Dia, dia felice,
Filipinas gentil, para tu suelo!
Al Potente bendice
Que con amante anhelo
La ventura te envia y el consuelo.

Mi Ultimo Adios

Adios, Patria adorada, region del sol querida,
Perla del Mar de Oriente, nuestra perdido Eden!
A darte voy alegre la triste mustia vida,
Y fuera mas brillante, mas fresca, mas florida,
Tambien por ti la diera, la diera por tu bien.

En campos de batalla, luchando con delirio
Otros te dan sus vida sin dudas, sin pesar;
El sitio nada importa, cipres, laurel o lirio,
Cadalso o campo abierto, combate o cruel martirio,
Lo mismo es si lo piden La Patria y el hogar.

Yo muero cuando veo que el cielo se colora
Y al fin anuncia el dia tras lobrego capuz;
Si grana necesitas para tenir tu aurora,
Vierte la sangre mia, derramala en buen hora
Y dorela un reflejo de su naciente luz

Mis suenos cuando apenas muchaco adolescente,
Mis suenos cuando joven ya lleno de vigor,
Fueron el verte un dia, joya del Mar de Oriente
Secos los negros ojos, alta la tersa frente,
Sin ceno, sin arrugas, sin mancha de rubor.

Ensueno de mi vida, mi ardiente vivo anhelo,
Salud te grita el alma que pronto va a partir!
Salud! ah, que es hermoso caer por darte vuelo,
Morir por darte vidda, morir bajo tu cielo,
Y en tu encantada tierra la eternidad dormir.

Si sobre mi sepulcro vieres brotar un dia
Entre la espesa yerba sencilla, humilde flor,
Acercala a tus labios y besa el alma mia,
Y sienta yo en mi frente bajo la tumba fria
De tu ternura el soplo, de tu halito el calor.

Deja la luna verme con luz tranquila y suave;
Deja que el alba envie su resplandor fugaz,
Deja gemir al viento con su murmullo grave,
Y si desciende y posa sobre mi cruz un ave
Deja que el ave entone su cantico de paz.

Deja que el sol ardiendo las lluvias evapore
Y al cielo tornen puras con mi clamor en pos,
Deja que un ser amigo mi fin temprano llore
Y en las serenas tardes cuando por mi alguien ore
Ora tambien, Oh Patria, por mi descanso a Dios!

Ora por todos cuantos murieron sin ventura,
Por cuantos padecieron tormentos sin igual,
Por nuestros pobres madres que gimen su amargura;
Por huerfanos y viudas, por presos en tortura
Y ora por ti que veas tu redencion final.

Y cuando en noche oscura se envuelva el cementerio
Y solos solo muertos quedan velando alli
No turbes su reposo, no turbes el misterio
Tal vez acordes oigas de citara o salterio,
Soy yo, querida Patria, yo que te canto a ti.

Y cuando ya mi tumba de todos olvidada
No tenga cruz ni piedra que marquen su lugar,
Deja que la are el hombre, la esparza con la azada,
Y mis cenizas antes que vuelvan a nada,
El polvo de tu alfombra que vayan a formar.

Entonces nada importa me pongas en olvido,
Tu atmosfera, tu espacio, tus valles cruzare,
Vibrante y limpia nota sere para tu oido,
Aroma, luz, colores, rumor, canto, gemido
Constante repitiendo la esencia de mi fe.

Mi Patria idolatrada, dolor de mis dolores,
Querida Filipinas, oye el postrer adios.
Ahi, te dejo todo, mis padres, mis amores.
Voy donde no hay esclavos, verdugos ni opresores,
Donde la fe no mata, donde el que reina es Dios.

Adios, padres y hermanos, trozos del alma mia;
Amigos de la infancia en el perdido hogar,
Dad gracias que descanso del fatigoso dia.
Adios, dulce extranjera, mi amiga, mi alegria!
Adios, queridos seres. Morir es descansar.

Panatang Makabayan

(Lumang Bersiyon)
Iniibig ko ang Pilipinas
Ito ang aking lupang sinilangan.
Ito ang tahanan ng aking lahi.
Ako'y kanyang kinukopkopat tinutulungan
Upang maging malakas,maligaya at kapakipakinabang.
Bilang ganti, diringgin ko ang payo ng aking mga magulang
Susundin ko ang mga tuntunin ng aking paaralan
Tutuparin ko ang mga tungkulin ng isang mamamayang makabayan
at masunurin sa batas
Paglilingkuran ko ang aking bayan
ng walang pag-iimbot at nang buong katapatan
Sisikapin kong maging isang tunay na Pilipino
sa isip, sa salita at sa gawa.

(BAGONG BERSIYON)
Iniibig ko ang Pilipinas
Aking lupang sinilangan
Tahanan ng aking lahi
Kinukupkop ako at tinutulungan
Maging malakas
Masipag at marangal
Dahil mahal ko ang Pilipinas
Diringgin ko ang payo
Susundin ko ang tuntunin
Ng aking paaralan
Tutuparin ko ang tungkulin
Ng mamamayang makabayang
Naglilingkod, nag-aaral,
Nagdarasal ng buong katapatan
Inaalay ko ang aking buhay
Pangarap, pagsisikap
Sa bansang Pilipinas

Filipino Songs

Ako ay May Lobo

Ako ay may lobo
lumipad sa langit
di ko na nakita
pumutok na pala.
Sayang lang ang pera
pinambili ng lobo
kung pagkain sana
nabusog pa ako.

Sampung Mga Daliri

Sampung mga daliri, kamay at paa
Dalawang mata, dalawang tainga,
Ilong na maganda

Maliit na ngipin, masarap kumain
Dilang maliit, nagsasabing
Huwag kang magsinungaling

TAYOÝ SUMAKAY SA KABAYO

Tayo`y sumakay sa kabayo
Mabilis tumakbo ang kabayo
Katulad nito`y ipu-ipo
Mabilis ang pagtakbo.

Hiya, bilisan mo
Hiya, bilisan mo
Hiya, bilisan mo
Bilisan mo ang takbo.

Taka-taka-tak, takatak bang-bang
Taka-taka-tak, takatak bang-bang
Taka-taka-tak, takatak bang-bang
Bilisan mo ang takbo.

ANG PIPIT

May pumukol sa pipit sa sanga ng isang kahoy
At nahagip ng bato ang pakpak ng munting ibon
Dahil sa sakit, di na nakaya pang lumipad
At ang nangyari ay nahulog
Ngunit parang taong bumigkas,
“Mamang kay lupit, ang puso mo’y di na nahabag,
Pag pumanaw ang buhay ko
May isang pipit na iiyak!”

Leron, Leron, Sinta

Leron, leron, sinta,
Buko ng papaya,
Dala dala’y buslo
Sisidlan ng sinta;
Pagdating sa dulo’y
Nabali ang sanga,
Kapos kapalaran
Humanap ng iba.

Halika na Neneng, tayo’y manampalok
Dalhin mo ang buslo, sisidlan ng hinog
Pagdating sa dulo’y uunda-undayog
Kumapit ka Neneng, baka ka mahulog.

Halika na Neneng at tayo’y magsimba
At iyong isuot ang baro mo’t saya
Ang baro mo’t sayang pagkaganda-ganda
Kay ganda ng kulay — berde, puti, pula.

Ako’y ibigin mo, lalaking matapang
Ang baril ko’y pito, ang sundang ko’y siyam
Ang lalakarin ko’y parte ng dinulang
Isang pinggang pansit ang aking kalaban.

Bahay Kubo

Bahay kubo, kahit munti
Ang halaman doon ay sari-sari.
Singkamas at talong, sigadilyas at mani
Sitaw, bataw, patani.
Kundol, patola, upo’t kalabasa
At saka mayroon pang labanos, mustasa,
sibuyas, kamatis, bawang at luya
sa paligid-ligid ay puro linga.

Sitsiritsit

Sitsiritsit, alibangbang
Salaginto at salagubang
Ang babae sa lansangan
Kung gumiri’y parang tandang

Santo Niño sa Pandakan
Putoseko sa tindahan
Kung ayaw mong magpautang
Uubusin ka ng langgam
Mama, mama, namamangka
Pasakayin yaring bata.

Paruparong Bukid

Paruparong bukid na lilipad-lipad
Sa gitna ng daan papagapagaspas
Isang bara ang tapis
Isang dangkal ang manggas
Ang sayang de kola
Isang piyesa ang sayad

May payneta pa siya — uy!
May suklay pa mandin — uy!
Nagwas de-ohetes ang palalabasin
Haharap sa altar at mananalamin
At saka lalakad na pakendeng-kendeng.

KAY GANDA NG ATING MUSIKA

Magmula nung ako’y natutong umawit
Naging makulay ang aking munting daigdig
Tila ilog pala ang paghimig
Kung malalim damdami’y pag-ibig

Kung umapaw ang kaluluwa’t tinig
Ay sadyang nanginginig
Magmula nung ako’y natutong umawit
Bawa’t sandali’y aking pilit mabatid
Ang himig ng maituturing atin

Mapupuri pagka’t bukod tanging
Di marami ang di magsasabing
Heto na, inyong dinggin

KORO:

Kay ganda ng ating musika
Kay ganda ng ating musika
Ito ay atin, sariling atin
At sa habang buhay awitin natin
Kay ganda ng ating musika
Kay ganda ng ating musika
Ito ay atin, sariling atin

Magmula nung ako’y natutong umawit
Nagkakulay muli ang aking paligid
Ngayong batid ko na ang umibig
Sa sariling tugtugin o himig

Sa isang makata’y maririnig
Mga titik nagsasabing

(Uliting ang Koro)